Episode Transcript
[00:00:13] Speaker A: Kalejdoskop, magazyn społeczno-kulturalny. Witam Państwa.
Kolejne nasze spotkanie. Zanim opowiem, co wydarzy się w dzisiejszym programie, w dzisiejszy magazynie, wcześniej zaproponuję piosenkę.
Jest tyle pięknych piosenek, które trzeba przypominać.
Trzeba je grać, żeby o nich nie zapomniano.
A my na samym początku posłuchamy pięknej, lirycznej piosenki Stacyjka Zdrój Kalina Jędrosik.
[00:01:14] Speaker B: Cyjka zdrój miasteczko przy niej, a nad miasteczkiem widzę tym, jak niziuteńko niebo płynie, na którym imię Twe pisze dym.
La la la la la la la la la la la Jak niziuteńko niebo płynie, na którym imię Twe pisze dym.
Na rynku zawsze ludniej, gdy targ przy starej studni, u wrót plebani drzemie dziad i kasztanami sypie wiatr.
Wciąż wracam na stacyjkę białą, pociągiem, który lato wiózł. Wesołych brzus go sześć witało, sześć go żegnało zmartwionych brzus. La, la, la, la...
Wesołych brzóz go sześć witało, sześć go żegnało zmartwionych brzóz.
Ze stacji droga krótka, znajoma stara furtka, za skrzypi cicho, jak się masz, podobną kiedyś znałam twarz.
A potem sień, ktoś drzwi odmyka. Głosy wzruszone, twój i mój. A potem cień i wszystko znika. I już unika, stacjonka wzdłuż.
obcy obcy
[00:03:39] Speaker A: Kalejdoskop, magazyn społeczno-kulturalny to audycja, której właśnie Państwo słuchacie.
A ja witam się w imieniu autorów i realizatorów tego spotkania.
A więc witam Państwa w imieniu autorów Marii Woś, Stanisława Szuberta.
Przyjemność zapowiadania poszczególnych pozycji będę miał ja, Leszek Kopeć.
Program zrealizuje dźwiękowo i technicznie Łukasz Stawowczyk.
Będziemy mieć dzisiaj wspaniałego gościa.
Seniorka, która skończyła 80 lat. Będzie mówić o ułatwieniach dla ludzi starszych w Jeleniej Górze.
Pałac Wójcieszów i fundacja działająca przy tym właśnie obiekcie.
Będziemy mieli przyjemność gościć właśnie pana prezesa tej fundacji.
Gości będzie prezentował Stanisław Schubert, bo on uwielbia rozmawiać z gośćmi. Jest bardzo gościnny.
Pojawi się również felieton cudownej autorki pióra i mikrofonu. zmarniwości.
Nie zabraknie pięknych polskich piosenek.
A do studia podąża już Stanisław Schubert wraz z gościem, z przecudnej urody kobietą, która skończyła 80 lat. Panie Stanisławie, prosimy o prezentację gościa.
[00:05:29] Speaker C: Dzień dobry, witam państwa w sposób nieco podniosły, a do tego upoważnia mnie chwila, bo to i piękny jubileusz. Moją rozmówczynią jest piękna kobieta, pani Danusia Kołodziuk, która ma u nas ksywkę, mówimy na nią Maria Vita. Dzień dobry Mario, witam cię serdecznie. Przed pięciu laty spotkałeś się po raz pierwszy w Sejmiku z gronem swoich przyjaciół. Do tej rozmowy wyrwaliśmy cię właściwie z uroczystości, którą obchodziłaś w związku z okrągłymi swoimi urodzinami w gronie swoich przyjaciół. Słychać było gitarę, słychać było. Śpiew, a tam gdzie jest śpiew, tam możesz w człowieku wejść, bo tam dobrze ludzie żyją. Proszę Mario, powiedz jak się znajdujesz w wieku, który właściwie dla wielu oznacza późną jesień życia. Wiem coś na ten temat i muszę Państwu powiedzieć, że Życie zaczyna się po osiemdziesiątce, sam tego przed czterema laty doświadczyłem, a z jubilatką Marią rozmawiamy dzisiaj na ten temat, jak twoja kondycja, jak ty się czujesz zdrowotnie, psychicznie i na ile cię buduje zespół, w którym się obracasz na co dzień u nas tutaj w Sejmiku, a może i swoje życie osobiste, jak się ma do tej potrzeby aktywności. Wiemy też i tu wracam proszę Państwa do wywiadu z Marią sprzed kilku lat w programie Jelenia Górzanie, że Maria właściwie całą rodzinę ma we Francji, dokąd często wyjeżdża.
[00:07:01] Speaker D: To było dokładnie trzy lata temu, bo miałam akurat 77, a dzisiejszy dzień jest taki, to mam 20 lat, bo od 20 do setki brakuje mi. Także czuję się doskonale, można powiedzieć, jak na swój wiek, tak bez jakichś większych dolegliwości. Przede wszystkim to radość życia i radość przebywania z ludźmi daje mi tą siłę. No cóż jeszcze, no muzyka.
No i tu mam dużo gronów przyjaciół, które są życzliwi i oddani i ogólnie Maria
[00:07:32] Speaker C: powiedz łaskawie jak twoje umiejętności informatyczne, bo przecież jesteś na co dzień właściwie kontaktu z panią wnuczką, z którą mieliśmy też wywiad tutaj w naszym radio, a no i z swoją córką i z rodziną.
[00:07:47] Speaker D: Jeżeli chodzi o umiejętności informatyczne, to wcześniej zaczynałam. Jak tylko komputer był, to byłam za granicą, więc potrzebny był kontakt bliski z rodziną, więc komputer już miałam dużo wcześniej.
Z pierwszych była produkcja na Skype i listy pisałam i tam nasza klasa jeszcze była, to miałam kontakt z ludźmi. No to wcześniej, dlatego, że interesowało mnie to po prostu. Różne czasopisma, chodziłam na kursy, ale teraz uczę inne koleżanki, pomagam, bank obsługuję też przez internet.
[00:08:20] Speaker C: No tak, Rzeczywistnia Maria jest bardzo, tak powiem, pożyteczna. dla środowiska i jest właściwie takim trochę piorunochronem, bo wielu ludzi radzi się ciebie jak postąpić, choć przecież nie jesteś taką antenatką w tym środowisku, ponieważ 80-ciolatek to ci tu u nas dużo, a wszystkie właściwie przejawiają niesamowitą chęć życia i pogodę ducha. Z czego to wynika?
[00:08:46] Speaker D: Życzliwość chyba, albo to dane już jest z wszechświata, z siły, z energii, z takiej życzliwości spojrzenia na to, że się żyje i w miarę dobrze. Uśmiech najważniejsze. Już nie chodzi nawet o finanse, jakieś bogactwa, jakieś zdobywanie czegoś, czy sławy, czy zysków, tylko chodzi po prostu o życzliwość.
Jest naprawdę wiele takich ludzi. Niektórzy są może tacy nieśmiali, tak nie mają odwagi, ale zaraz zawsze gdzieś tam jakaś perełka się znajdzie.
[00:09:18] Speaker C: W sejmiku tutaj mamy osoby senioralne i osoby niepełnosprawne. Akurat Danusia należy do tej grupy. osób pełnosprawnych, chociaż senioralnych i powiedzmy jaką my mamy właściwie odwagę do zgłaszania swoich problemów i potrzeby w mieście, bo przecież z tym jest bardzo różnie.
Czy potrafiłabyś sprecyzować te największe potrzeby, które są potrzebne Jelenogórskim seniorom?
[00:09:46] Speaker D: Od lat nie było tak dobrze, tak seniorami się zajmuję i MZK, autobusy są dostępne i termy też mamy. Bardzo dużo jest takich życzliwych sytuacji, takich zarządowych stowarzyszeń, żeby pomagać emerytom. Naprawdę bardzo dużo. Zresztą na całym świecie w tej chwili. Brakuje toalet publicznych, brakuje ławeczek takich, żeby osoba, która chodzi o kulach i z laseczką, chociaż na Zabobrzu jest bardzo dużo, spaceruje z panią, którą się opiekuje, to dużo jest między osiedlami tych ławeczek.
[00:10:24] Speaker C: Jak oceniasz naszą współpracę z Miejską Radą Seniorów, która próbuje rozwiązywać wiele problemów? Czy odczuwasz te działania naszych także przedstawicieli w tej Radzie? Albo jesteś w Radzie ds. pożytku publicznego?
Macie wpływ na losy seniorów i osób niepełnosprawnych w tym mieście poprzez swoją obecność? Czy zgłaszacie te problemy?
[00:10:46] Speaker D: Mamy swoje zdanie, tak? Mamy swoje zdanie, możemy coś powiedzieć i na razie to tak się to rozkręca na pożytku publicznego. Jestem pierwszy raz i zawsze to ostatnio był temat, bo seniorzy się dopominali, żeby opiekować się pieskiem. No ale jeżeli pani, która jest niepełnosprawna i ma asystentkę, to jeszcze pieskiem ta asystentka nie może się opiekować. Także to raczej wykluczone, podważyliśmy to jednogłośnie i leki są drogie i weterynarz jest drogi. Także to absolutnie, chociaż seniory się domagali. Ale tak inne rzeczy jeszcze nie były zgłaszane. W tej chwili to się młodzieżą zajmują raczej, bo młodzież potrzebuje takiego zainteresowania.
I ja bym uważała też, mam taki wniosek, żebyśmy my, seniorzy, zrobili coś, żebyśmy mogli bliżej być młodzieży z liceum, żebyśmy jakieś spotkania zrobić, żeby oni mogli dla nas wystąpić, my dla nich. Nie wiem, czy to jest dobry pomysł, ja już myślałam o tym, żeby to zgłosić.
[00:11:46] Speaker C: Przypomnij sobie, Zdenysiu, czy kiedy myśmy mieli lat 20, spotykaliśmy się z seniorami?
[00:11:52] Speaker D: Tak, ja występowałam przy świecach, Bo zaczęłam pracować w sanatorium, była świetlica i mówiłam wiersze. Gdy Cię nie widzę, nie tęsknię, nie płaczę, nie tracę zmysłów, kiedy Cię zobaczę, lecz kiedy Cię dłużej nie oglądam. Czegoś mi brak, czegoś widzieć żądam. Taki mówiłam wiersz, pamiętam, przy świecach dla kuracjuszy. Bo to ZMS wtedy był to. Bardzo chętnie występowałam.
z takimi wierszami i tak organizowaliśmy to. A teraz mogliby młodzież dla nas coś zrobić? Przecież można by było coś takiego, ja myślę.
[00:12:26] Speaker C: Piękny pomysł, może właśnie aktywność dla Rady Dostępności. Jak gdybyś taka miała złotą różdżkę, o to zawsze pytam rozmówców i chciała uderzyć w taki złoty dzwonek, aby się życie odmieniło, to czego byś tak naprawdę pragnęła jeszcze przez te najbliższe 40-50 lat naszego życia?
[00:12:46] Speaker D: Więcej miłości, zrozumienia i tolerancji. Dla siebie zdrowia.
A tak wszystko mam.
[00:12:53] Speaker C: Danusiu, przy tej pięknej uroczystości twojego już niestety dziewiątego krzeżyka, bo tak to się nazywa.
[00:13:00] Speaker D: Tak jest.
[00:13:00] Speaker C: Jaką byś sobie zaznaczyła melodię, którą ci z serca teraz od redakcji i od całego Xono, od twoich przyjaciół, bo jesteś tutaj bardzo lubiana, prześlemy.
[00:13:10] Speaker D: Może być Andy German. Uśmiechaj się, do każdej chwili uśmiechaj. Nadzieję szczęśliwej nie czekaj.
[00:13:18] Speaker C: Dziękuję serdecznie za rozmowę.
[00:13:20] Speaker D: Dziękuję również.
[00:13:26] Speaker B: Człowiek czy los nie jest bajką, ani snem, Człowieczy los jest zwyczajnym szarym dniem.
Człowieczy los niesie z sobą żal i łzy.
Pomimo to można los zmienić w dobry lub zły.
Uśmiechaj się, do każdej chwili uśmiechaj.
Na dzień szczęśliwy nie czekaj, w okresu nadejdzie czas.
Słoni przed Tobą siedem codziennych dwóch świata.
Tęczowym mostem zapłonie nad gniew samolata. Marzenią skrzydła długa, wspomnieniom urody pomoże strudzanemu pokonać przeszkody.
[00:15:12] Speaker A: Kalejdoskop, magazyn społeczno-kulturalny to audycja, której państwo słuchacie.
Nie powiem, że marszowym krokiem do studia zbliża się ponownie Stanisław Schubert, który jest gospodarzem i przyjmuje gości.
O fundacji działającej przy obiekcie Pałac Wojciechowie rozmawialiśmy już parokrotnie.
Przyszła pora, aby porozmawiać o współpracy z karkonoskim sejmikiem osób niepełnosprawnych, no i w ogóle opowiedzieć o działalności fundacji działającej Przy pałacu w Wojcieszowie, Stanisław Schubert przedstawia gościa.
[00:16:16] Speaker E: Zepsuty wszak, że od stu lat nakręcać próżny trud.
[00:16:32] Speaker C: Proszę Państwa, jak słyszycie ten sygnał, to znaczy, że będzie o starościach, ale nie o ludzkich starościach, tylko o starościach budowlanych. Ten stary pałac, ten stary zamek, ten stary dwór, straszny dwór. Przed mikrofonem naszym pan Piotr Bęben, kustosz i opiekun tego pałacu, pałacu w Wojcieszowie, który już ma 400 lat, który ma fajne ambicje i plany co do tej pięknej budowli w tym trochę oddalonym od szosy miasteczku, a o tym będziemy właśnie w czasie tej audycji rozmawiali. Dzień dobry, witam pana, panie Piotrze.
[00:17:09] Speaker F: Dzień dobry, panie Stanisławie, witam uprzejmie.
[00:17:11] Speaker C: Proszę uprzejmie powiedzieć coś o historii czterystoletniego pałacu, który jak zwykle na naszym terenie ma korzenie niemieckie.
[00:17:19] Speaker F: Początki pałacu sięgają XVI-XVII wieku. Taka potoczna nazwa funkcjonująca później jeszcze przed II wojną światową to był pałac Nimitz. I on się znajduje w Wojcieszowie na ulicy Bolesława Chrobrego 167, no dawny Mittelkauffung Wojcieszów, no bo te tereny wszystkie były kiedyś niemieckie, po II wojnie światowej przeszły dopiero do Polski. Tutaj, jeśli chodzi typowo, to sam Wojciechów, tutaj by trzeba było dwa słowa powiedzieć o Wojciechowie, w Wojciechowie znajduje się pięć pałaców i tak jak są w tej chwili w trzech, są zadbane, jest i ośrodek dla osób niepełnosprawnych i jest przedszkola w drugim, trzeci jest w rękach prywatnych. Tak, ten nasz od kwietnia tego roku jest w rękach fundacji Pałac Wojcieszów. Od majówki zaczęliśmy działać tam intensywnie pod kątem krzewienia kultury. Powstała galeria sztuki Nimitz. Zorganizowaliśmy dwie takie imprezy międzynarodowe już z naszymi przyjaciółmi z Irlandii. No i zaczęło się pomalutku.
[00:18:30] Speaker C: A dlaczego z Irlandii?
[00:18:31] Speaker F: Sam mieszkałem w Irlandii ponad 10 lat na obczyźnie. Wróciłem krótko przed pandemią do Polski i zacząłem jakby działać w Polsce, a w Irlandii działaliśmy jako stowarzyszenie też FIPIKA Przyjaźni Polsko-Irlandzkiej, gdzie krzewiliśmy tą naszą kulturę, nasze dziedzictwo właśnie i Polakom, którzy tam mieszkają, nowe pokolenie, które się rodzi, ale też jakby chodziło o integrację z narodem irlandzkim, czyli poprzez kulturę, poprzez nasze dziedzictwo pokazujemy Irlandczykom i jakby w ten sposób się z nimi integrujemy. I te działania w Irlandii teraz jakby przenieśliśmy tutaj na rejon dolnośląski, zapraszamy Irlandczyków do nas, także już w tym roku na majówkę już i Straż Pożarna Irlandzka i Garda, odpowiednik polskiej policji, jacyś przedstawiciele zapowiadają się. Nie mówię tutaj o artystach, o muzykach, bo to wiadomo, że to cały czas z tym środowiskiem mamy kontakt.
[00:19:26] Speaker C: Proszę Państwa, Wojciech Szuf, mała mieścina, jak powiedziałem, na pograniczu Jeleniej Góry, no właściwie to takie miasteczko przy Kaczorowie, jak Państwo macie przed oczy, mam apel, to w Kaczorowie skręca się w prawo, i wzdłuż rzeki Kaczawy bardzo, bardzo zresztą niebezpiecznej, grożącej wylewami. Jedziemy na dół i tam właśnie znajduje się wiązka tych wszystkich pięciu pałaców. I muszę Państwu powiedzieć, że będziemy bardzo mocno wspierali Pana Piotra w tej materii, ponieważ ma wspólne pewne cechy dotyczące ocalenia od zapewnienia pewnych zbiorów. Może Pan powie o tej działalności kulturalnej, która również może służyć popularyzacji jeleniogórskiego sportu.
[00:20:12] Speaker F: Tutaj razem z Xonem mamy taki projekt, zaczątki projektu, ponieważ Galeria Sztuki Niemiec, ona już funkcjonuje i mamy tak jak na jednym piętrze jest Galeria Sztuki, tak drugie piętro, a raczej parter, W tej chwili właśnie zaczynamy je odrestaurowywać, przygotowywać dla naszych gości w przyszłym sezonie, czyli już od kwietnia zapraszamy do Wojcieszowa. Już będzie można znowu zwiedzać pałac i podziwiać i nasz park, i wszystko dookoła. I właśnie jest tutaj taka koncepcja, żeby stworzyć Izbę Pamięci pod kątem pucharów, medali, różnych pamiątek ludzi, ich osiągnięć w sporcie, w turystyce, czyli Izba Pamięci dla sportu, dla turystyki. I to myślę, że to by było bardzo fajna rzecz, taka pokazywanie tej naszej historii dokonań ludzi tutaj z regionu, żeby inspirować na przykład młodzież tutaj i pokazywać te osiągnięcia, które były.
[00:21:11] Speaker C: Proszę Państwa, no to jest chyba rzecz, bardzo dobry pomysł, to jest chyba rzecz bardzo potrzebna, ponieważ kilku trenerów, no z ogromnym dorobkiem, między innymi pan Sroka, pan Lizak, byli u mnie tutaj parę razy i mówią, że mają zastawione swoje domy i piwnice różnego rodzaju trofeami sportowymi i nie mają co z tym zrobić. Próbowaliśmy rozmawiać z muzeum, prowadziliśmy rozmawiać z Karkonoskim Parkiem Narodowym, Muzeum Sportu i Turystyki w Karpaczu jest przepełnione i malutkie.
No i myślę, że pan by się strzelił Panie Piotrze w dziesiątkę, gdyby to się udało nam zrobić. Proszę powiedzieć, jaki jest obecny stan tego budynku?
[00:21:56] Speaker F: Na tą chwilę przez cały sezon, czyli od majówki tego roku wyremontowaliśmy własnym sumptem, ponieważ jakby pałac nabyły osoby prywatne, Polacy, którzy jeszcze mieszkają w Irlandii, za moment będą wracać tutaj do kraju. I został pałac przekazany na fundację. Czyli jakby fundacja zajęła się renowacją pałacu i organizacją tam kultury dla pożytku publicznego osób. Też mamy w statucie osoby, wsparcie osób wykluczonych społecznie. I w tym momencie mamy piętro, gdzie jest wybiałkowane, odmalowane. Zapraszam na naszego Facebooka. Fundacja Pałac Wojcieszów, gdzie można te wnętrza zobaczyć, można zobaczyć relacje z wszystkich wydarzeń. Od kwietnia udało nam się zorganizować dwie duże imprezy. To była majówka, 1-3 maj i teraz 20 września gościliśmy seniorów. Zrobiliśmy senioralia w pałacu, tutaj nasza wspólna znajoma z panią Basią z Wojcieszowa, zespół Wojcieszowianie i do tego sześć innych jeszcze zespołów. Także na tą chwilę mamy do dyspozycji piękny park z drzewami 500-600 lat, stare lipy, które stoją i do tego jedno piętro już takie w zupełności odrestaurowane. Problemem jedynym mogą być właśnie, że po schodach trzeba na to pięterko wchodzić. A już na przyszły sezon będziemy się starać, żeby również parter ruszył i tutaj zagospodarować pod kątem galerii, czy tej Izby Pamięci, o której rozmawiamy właśnie parter.
[00:23:27] Speaker C: Proszę uprzejmie powiedzieć coś o samej fundacji.
Kto jest tym głównym sfundatorem? No to mówił pan, ten właściciel pałacu, który ma z Irlandii wrócić tutaj do nas, do Polski. No i poza tym, kto jest jeszcze w tym zarządzie fundacji, jeżeli to nie jest tajemnictwo?
[00:23:42] Speaker F: Nie jest oczywiście. Wszystkie dane są w KRS-ie, także każdy może sobie wejść w KRS i sprawdzić. Od 7 kwietnia tego roku jesteśmy pełnoprawną organizacją z KRS-em zarejestrowaną w sądzie. Fundatorami i właścicielami do tego momentu byli Krzysztof Warkocki i Katarzyna Tymińska, właśnie nasi rodacy, którzy ciężko pracują, wyjechali do Irlandii.
Z zamiłowania Krzysztof, no zbiera starocie, zbiera antyki, po prostu jakby jego pasją są tego typu stare rzeczy.
No trafił się tutaj pałac w Wojcieszowie i z takim pomysłem do zagospodarowania. Także Krzysztofa zakupił ten pałac. Po rozmowach ze mną też i moim doradztwie, ponieważ no żeby tutaj coś, bo było od razu takie założenie, żeby dać go do korzystania też dla ludzi i tutaj dla mieszkańców. Tu chodzi o to, żeby otworzyć te wrota i każdy mógł tam skorzystać. Powstała fundacja, właśnie akt notarialny i jakby od 9 kwietnia mamy KRS i w tym momencie w zarządzie jest prezesem, jest Krzysztof Warkocki, jednocześnie fundator, ja jestem wiceprezesem, Piotr Bemen, Remigiusz Technik jest drugim wiceprezesem i mamy oczywiście, jak to na fundację przystało, Radę Fundacji, gdzie jest pan Józef Zabrzański, przewodniczącym Rady Fundacji.
[00:25:04] Speaker C: Proszę państwa, no więc przede wszystkim nie widzicie tego, bo w radio się nie widzi, ale pan Piotr jest człowiekiem pełnym animuszu, pełnym inwencji i myślę, że warto mu pomóc. Taką pomoc z naszej strony będzie pan miał i przyrzekam, że będziemy się bardzo starali, aby skontaktować pana z tymi właśnie działaczami sportowymi, którzy mają już ponad 80 lat, którzy załamują ręce, że po ich odejściu na wieczną wędrówkę, no ich te zgromadzone trofea po prostu się rozejdą albo wylądują na śmietniku lub w Allegro.
Proszę państwa, gościem państwa był dzisiaj pan Piotr Bęben. Powiedziałbym kasztelan pałacu w Wojcieszowie, który już wkrótce będziemy mogli podziwiać fizycznie, a na którego stronę internetową serdecznie zapraszamy. Wchodźcie Państwo na
[00:26:01] Speaker F: Fundacja Pałac Wojcieszów na Facebooku. Zapraszam.
[00:26:05] Speaker C: Dziękuję serdecznie za rozmowę. Do usłyszenia.
[00:26:08] Speaker F: Dziękuję również Panie Stanisławie w imieniu własnym i całej Fundacji Pałac Wojcieszów. Do widzenia.
[00:26:16] Speaker E: Jesienne chmury znów pędzi wiatr w dalekie strony daleki świat, zielone drzewa, które chroniły nas, żółte kolory, zamienił czas, dalekie ścieżki, Za mnie jutro Szeroką plażę i morza brzeg zakryje wkrótce głęboki śnieg. Dziś tylko liście zdobią pusty las, na żółto drzewa maluje czas.
Dziś tylko liście zdobią pusty las Na żółto drzewo maluję czas.
To
[00:28:39] Speaker A: jest magazyn społeczno-kulturalny Radia Akcjony. Kalej, Doskow, zapamiętaj słuchaczu tę nazwę.
Przed nami kolejny felieton pióra Marli Woś, mistrzyni pióra i mikrofonu. Gorąco zapraszam.
[00:29:01] Speaker G: Nie chciałabym, żeby Państwo pomyśleli, że się powtarzam, ale muszę to Państwu powiedzieć.
Po raz trzeci spotkałam się z Moniką Taubicą.
Tym, którzy słyszą to nazwisko po raz pierwszy, a także tym, co je nie bardzo pamiętają, spieszę przypomnieć. To niemiecka pisarka, autorka poezji i prozy, urodzona w roku 1937 we Wrocławiu.
Zamieszkała potem w Kotlinie Kłodzkiej, we wsi noszącej dziś nazwę Żelazno. Po wojnie, razem z matką, jako ośmioletnie dziecko wysiedlona, obecnie mieszkająca w Merzburgu nad Jeziorem Budyńskim.
Spotkałyśmy się po raz pierwszy w roku 2007 podczas wrocławskich promocji dobrych książek, ale stało się tak dlatego, że przedtem, dzięki wrażliwości redaktora Macieja Zalewskiego z wydawnictwa Atut, który zrzucił mi uwagę na jej książki, poznałam powieść zatytułowaną Przez dziurę w płocie, opisującą okropności wojny i jej następstw widzianych przez dziecko i przez dziecko przeżywanych.
Poznałam także jej poezję pełną nieugaszonej tęsknoty za utraconą ziemią rodzinną. Wyrażeniem z tej lektury i potem z pierwszego spotkania z moją niemiecką prawie rówieśnicą dałam wyraz dwoma tekstami opublikowanymi w radio, a potem wydrukowanymi w książce.
Teksty te przeczytała między innymi dr inż. Elżbieta Dobiejewska, prezes Wrocławskiego Towarzystwa Opieki nad Więźniami i Dolnośląskiego Ośrodka Mediacji, uznała, że mogłyby one stanowić odpowiednie wprowadzenie do IV Jubileuszowego Seminarium organizowanego przez nią z okazji IV Międzynarodowego Dnia Mediacji i 40-lecia współpracy Polaków i Niemców we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku.
Udział w seminarium zaproponowała więc listownia Monice Taubic, która bardzo serdecznie przyjęła zaproszenie.
a ponieważ prowadzi zajęcia z wrocławskimi studentami germanistyki, jest członkiem Towarzystwa Przyjaciół Uniwersytetu Wrocławskiego i przyjaźni się prywatnie z profesorem Edwardem Białkiem, tłumaczem jej poezji, spotkałyśmy się we trzy przed wakacjami w gościnnym gabinecie profesora, żeby omówić szczegóły naszego udziału w seminarium.
I właśnie w miniony piątek, 14 października, spotkałyśmy się po raz trzeci Tym razem w sali posiedzeń Rady Miejskiej we wrocławskich Sukiennicach.
Tytuł seminarium brzmiał, co ułatwia, a co utrudnia pojednanie.
Oprócz Dolnośląskiego Ośrodka Mediacji, współorganizatorem seminarium był Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Uczestniczyło ponad 100 osób, Polaków, Niemców, zaangażowanych w różny sposób w problematykę mediacyjną.
Byli to pracownicy naukowi kilku uniwersytetów i wysocy urzędnicy obu państw. Wśród nich Tadeusz Mazowiecki, obecny doradca prezydenta Rzeczypospolitej, i Marie-Louise Graf-Schlicker, dyrektor generalny Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec.
prawnicy, psychologowie, duchowni rzymskokatoliccy i protestancki pełniący funkcje mediatorów, członkowie Fundacji Świętej Jadwigi z Wrocławia i Bensberger Kreis z Dortmundu.
Tu może warto przypomnieć naszym słuchaczom, że Wrocławskie Towarzystwo Opieki nad Więźniami wypączkowało z dołożonego prawie tuż po ogłoszeniu stanu wojennego arcybiskupiego Komitetu Charytatywnego. I jak to osobiście pamiętam, w pewien sposób zawdzięcza swoje duchowe pochodzenie od takiego maleńkiego źródełka, z którego potem trysnęła wielka rzeka, z tak zwanej akcji serca. Cóż to było? To była zbiórka ciast przed Bożym Narodzeniem i Wielkanocą, w której specjałami świątecznymi pieczonymi w domach życzliwych wrocławian obdarzano nie tylko internowanych członków Solidarności i więźniów politycznych, ale także zwykłych kryminalistów, bo ich zupełnie nieznany obraz objawił się nam Dzięki opowieściom naszych zwalnianych z więzień przyjaciół, bo uświadamiali nam, że więźniowie kryminalni to ludzie niekoniecznie zawsze źli, może przede wszystkim nieszczęśliwi.
I stąd było już blisko do założenia towarzystwa opieki nad więźniami, a potem powołania Dolnośląskiego Ośrodka Mediacji, którego skrót nazwy pięknie się kojarzy. Brzmi bowiem DOM.
a działalność mediacyjna zmierza do łagodzenia lub wygaszania konfliktu karnego między stronami oraz uzyskania dla ofiary przestępstwa lub pokrzyżonego odpowiedniego zadośćuczynienia, moralnego i majątkowego.
Dotyczy zaś spraw oskarżenia publicznego i prywatnego dla sprawców dorosłych, młodocianych i nieletnich.
Pojednanie to doprowadzenie poróżnionych stron do zgody i próby wybaczenia, Zapoczątkowana w 1971 roku współpraca członków Klubu Inteligencji Katolickiej we Wrocławiu i koła Bensberger Kreis w Dortmundzie dążyła do pojednania i wybaczenia, a mediacja w swoim moralnym wymiarze także do tego dąży. Stąd wspólne seminarium.
Tak brzmiały pierwsze frazy zagajenia, pod którym podpisali się Zbigniew Czwartosz, Elżbieta Dobiejewska i Sławomir Piechota.
Przez pojednanie słyszeliśmy dalej, Buduje się nie tylko ład społeczny w społecznościach lokalnych, międzynarodowych, szczególnie transgranicznych, ale buduje się tożsamość jednostki lub grupy obywateli. Bo jak pisał ks. Józef Tischner, nie buduje się tożsamości w polu zła.
Podstawą tożsamości jest przeświadczenie, że to co jest, dobre jest. Gdy jest inaczej, mamy iluzję tożsamości.
Tak więc obszar zagadnień będących przedmiotem seminarium był olbrzymi, od pojednania między narodami do np. trudności mieszanego małżeństwa w związku z wychowaniem dzieci, albo dramatycznej sytuacji dziecka wobec rozwodu rodziców, także właśnie z małżeństwa mieszanego.
A co w tym wszystkim my, Monika Taubic i ja, dziś dwie starsze panie, Niemka i Polka, których dzieciństwo zepsuła wojna, i które jako małe dziewczynki w bydlęcych wagonach popędzono na zachód, każdą z nich na zachód od jej ziemi rodzinnej, pewnej przepięknych zabytkowych kościołów, w których się modliły, i starych cmentarzy, gdzie spoczywali ich dziadkowie, z ziemi, do której żadna z nich nie wróci, ale i nie przestanie za nią tęsknić aż do śmierci.
Wspowiadałyśmy się z tych naszych tęsknot publicznie, na rozpoczęcie seminarium o pojednaniu. Ona w swoich wierszach, ja w swojej prozie, gdzie mówiłam, jak ją rozumiem, kiedy wzdycha do gotyckiej pięknej Madonny z kościoła na piasku, bo ja w tym samym czasie i w tym samym stopniu tęsknię do szalonego baroku lwowskich dominikanów i czternastowiecznego zaułka ormiańskiego tuż obok. I czuję, że jesteśmy siostrami w tęsknocie.
I dlatego, gdy skończyłam i schodziłam z mównicy, Monika wstała, idąc czytać swoje wiersze, i spontanicznie uściskałyśmy się po drodze.
A zaraz po nas rzecznik praw obywatelskich, pani profesor Irena Lipowicz, pokazała, jak wielki, bolesny i wydawało się nierozwiązywalny był konflikt polsko-niemiecki.
Bo choć to nie Polska rozpoczęła wojnę, ale to Polacy byli po wojnie tymi, którzy zwoli aliantów, a przede wszystkim Stalina, Stawali się nowymi gospodarzami ziem utraconych przez Niemcy, a jedyną, choć znienawidzoną gwarancją bezpieczeństwa przed ponowną utratą domu dla milionów ludzi na ziemiach zachodnich Polski miał być Związek Sowiecki.
Ślepa żądza wyrywa ci z ramion twoją lalkę. Tak to widziało dziecko. Dziewięcioletnia Monika w roku 1946 wypędzana z żelazna.
Oba kraje i rządy zablokowały się na bardzo długo we wzajemnych stosunkach, na co zresztą liczył Stalin.
Rząd RFN długo odsuwał podpisania traktatu granicznego i tu mediatorem okazał się najpierw kościół katolicki w Polsce, a potem ewangelicki i katolicki w Niemczech. A co dzisiaj sprzyja pojednaniu? pytała pani profesor Lipowicz.
Z jednej strony instytucjonalizacja, ale z drugiej obywatelski charakter procesu pojednania, a najbardziej wzajemne, prywatne kontakty międzyludzkie.
I tu wskazała z uśmiechem i ukłonem na ławę referentów, w których na miejscach pierwszych dwóch od brzegu siedziałyśmy my obie z Moniką.
I wtedy znowu spontanicznie ujęłyśmy się za ręce i wszyscy rozumieli, że to nie był teatr, a nie Akademia Pierwszomajowa.
Tylko naprawdę szczery ludzki gest.
I wielu późniejszych referentów podkreślało nasz przykład, a Tadeusz Mazowiecki, żegnając się z nami i ściskając nam dłonie, powiedział, że bardzo to było poruszające.
Ten kraj dał mi słowo swoje.
Taki jest tytuł pełnego tęsknoty za Śląskiem poetyckiego tomu Moniki Tałbic.
A ja zrozumiałam ją i poczułam się jej siostrą w tęsknocie dzięki jej słowu.
To ona dała mi słowo swoje, słowo poetyckie.
Więc chyba jeszcze nie wszystko stracone, skoro w prawdziwym porozumieniu międzyludzkim coś może się dziać dzięki literaturze, dzięki poetyckiemu słowu. I wtedy słowo staje się ciałem i zamieszkuje pośród nas.
[00:39:10] Speaker E: Tyle razy kwitły kwiaty, tyle razy żółkły drzewa, tyle razy biały puch nam kruszył w oczy.
Nie umiemy, jak przed laty, wciąż weselić się i śpiewać. Czy się wszystko odmieniło w nas? Nie wszystko się zmieniło.
Nie wszystko najdroższa.
Choć u siebie w Twych oczach Nie co dzień się tli Nie wszystko się zmieniło Choć młodość daleko I już nie tak lekko Przez życie nam iść Patrz dwoje młodych Z portretu spoglądał Nie każdy by odwiadł Że to właśnie my Nie wszystko się zmieniło Nie wszystko jedyno Bo miłość jest przy nas I wtedy Były ciernie, były róże, były drogi bez droża, raz jechało się na wozie, raz pod wozem.
W czas pogody i w czas burzy i o każdej życia porze wspólny los dzielimy tyle lat.
Nie wszystko się zmieniło, nie wszystko najdroższa, Choć uśmiech w twych oczach nie codzień się twił, nie wszystko się zmieniło.
Choć młodość daleka i już nie tak lekko przez życie namilczył.
Patrz dwoje młodych ludzi z portretu, z pogląda.
Nie każdy by oddał, że to właśnie my.
Nie wszystko się zmieniło, nie wszystko jedyna.
Bo miłość jest przy nas
[00:42:42] Speaker A: Dzisiejsza audycja powoli dobiega końca.
Dziękujemy państwu za uwagę w imieniu autorów i realizatorów.
Autorzy to Maria Woś, Stanisław Szubert, zapowiadacz Leszek Kopeć-Dusług, no i realizator Mariusz Stawowczyk, który zrealizował magazyn społeczno-kulturalny, dźwiękowo i technicznie, ale i doskonale.
Dziękujemy Państwu za uwagę, zapraszamy na kolejne spotkania. Kto nie mógł słuchać nas w premierowym wydaniu, niechaj do nas dołączy w powtórkach.
A powtórki magazynu Kalejdoskop umieszczane są w naszej ramówce, którą łatwo przeczytać i wszystkiego się dowiedzieć.
Wszystkiego dobrego. Do usłyszenia!